Posts tagged ‘bębny’

Bębennica

Po pierwsze, link: http://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Bęben

czyli ENCYKLOPEDJA STAROPOLSKA – ZYGMUNT GLOGER (1900).

Fenomenalne źródło! Czytaj, czytaj!

Wskażę tylko na takie znaczące elementy, jak pochodzenie słowa taraban wywodzącego się od arabskiego darabat – uderzenia, ciosy, oraz, uwaga:

„Oskar Kolberg powiada, że bęben wielki, należący do tureckiej czyli janczarskiej muzyki, uderzany bywa z góry pałką a z dołu pręcikiem, i służy w orkiestrze do oznaczenia taktu albo główniejszych rytmów”.

Poza tym mogę dodać od siebie:

„Skokiem taniec nasnadniejszy,

A tym jeszcze pochodniejszy,

Kiedy w bęben przybijają,

Samy nogi prawie drgają.

Teraz masz czas, umiesz li co,

Mój nadobny bębennico!” – Czyli zachęta do solówki na bębnie. Jan Kochanowski (ok.1560.-1570.)

 

Takie ponadczasowe przysłowie:

„Jaki bębennica, taka i biesiada.” – Mikołaj Rej (1558)

 

I na koniec przepiękna, równie ponadczasowa perełka:

„Niech nie kpi surmacz z bębenisty.” – Jan Dzwonowski (1605)

Reklamy

Inna tabla

[powyżej Zakir Hussain, najpopularniejszy tablista]

Współczesna technika gry na darbuce często sięga po elementy indyjskiej tabli ( np. Levent Yildirim). Warto powiedzieć kilka słów na jej temat.

Tabla (od arabskiego tabl, oznaczajacego bęben) składa się z dwóch bębnów: prawego, drewnianego o nazwie dayan (z hindi prawy, zwany też tabla) i lewego, metalowego, o nazwie bayan (lewy 🙂 ).

Dayan jest strojony pod konkretny dźwięk utworu. Jest bardzo melodyjny i jego charakterystyczne dźwięki często są samplowane w zachodniej muzyce elektronicznej. Podstawowych uderzeń jest dziewięć (ja tyle znam, ale różne źródła podają różne dane – dobry tablista z pewnością umie wydobyć ich więcej). Są dość trudne przez to, że podczas niektórych z nich kiedy jeden z palców uderza w membranę inny musi tłumić ją w innym, ściśle określonym miejscu.

Najbardziej charakterystyczną cechą basowej „połowy” tabli, bayana, jest możliwość strojenia wielokrotnego, czyli zmiany wysokości dźwięku przez dociskanie membrany nadgarstkiem. Można w ten sposób grać melodie. Właściwie są dwa podstawowe uderzenia – otwarte i zamknięte.

Oczywiście dźwięki prawego i lewego bębna można łączyć. Przykład notacji stosowanej w tabli (cykl keherva):

DhaGe NaTin NaGe DhiNa

Widać tu dźwięki:

Na – półdźwięczne uderzenie na dayanie (tłumione palcem serdecznym)

Ge – dźwięczne uderzenie na bayanie

Tin – podobne do na, ale uderzane nieco bliżej środka membrany

Dha – Na+Ge

Dhin – Tin+Ge

[Uwaga: powyższy opis nie nadaje się do nauki gry, to tylko taki ogólny zarys, żeby obczaić o co mniej więcej chodzi]

Te sylaby są nazywane „bol” (od bolna – mówić). Służą zapamiętywaniu rytmów i czasami są recytowane przez tablistów podczas koncertów.

Jest sześć podstawowych styli/szkół (gharana) gry na tabli, z których każda posługuje się odmienną techniką i własnymi kompozycjami.

(c.d.n.)

Drewniany krewny

 

Tonbak / Tombak – drewniany perski bęben służący dawniej wokalistom do akompaniowania sobie w śpiewie. Urósł do rangi instrumentu solowego dopiero w pierwszej połowie XX wieku, za sprawą mistrza Hosaina Teherani (zwanego ojcem współczesnego tonbaka). Współcześni muzycy wyciągają z niego niesamowite dźwięki i osiągają niewiarygodną szybkość. Niektórzy grają nawet melodie (Mohammad Reza Mortazavi). Charakterystycznym elementem gry na tonbaku są snapy i długie role tworzone przy pomocy snapów czterech kolejnych palców jednej dłoni.

Zarówno tonbak, jak i darbuka w obecnych czasach przechodzą dynamiczny rozwój i mimo, że techniki gry na obu tych bębnach są od siebie mocno oddalone, to pewne ich elementy i pomysły wzajemnie się przenikają.

Zaprzyjaźnione instrumenty

Kilka instrumentów perkusyjnych, z którymi można usłyszeć darbukę:

Riq / Riqq – arabski tamburyn. Na ogół drewniana obręcz, naciągi głównie syntetyczne, ale skóra też czasami się pojawia. Bardzo ruchliwy w muzyce, o zaskakująco dużych możliwościach. Jest mnóstwo technik gry, więc to dość trudny instrument do nauki.

 

Mazhar / mazar – ciężki tamburyn. Bardziej do akompaniowania niż do gry solowej.

Daf / duf – instrument z wielkiej rodziny bębnów ramowych. Wyróżnia się metalowymi pierścieniami przyczepionymi do obręczy. Dawniej z naciągiem z koziej skóry, dziś często syntetyk.

Jest ich tak wiele…

Samych nazw jest mnóstwo, m.in.: darbuka, darabuka, derbakki, derbake, doumbek, touberleki, tabla arabska (nie mylić z indyjską). Żeby oszczędzić kopiowania definicji z wikipedii, którą pewnie już znacie, darbuka to przede wszystkim:

to:

i to:

 

Pierwsze zdjęcie przedstawia model turecki. Metalowy korpus, śruby na zewnątrz, naciąg na ogół syntetyczny. Kształt takiego bębna umożliwia wykonywanie snap’ów (ruch jak pstrykanie palcami, lecz  palec trafia w membranę bębna, a nie dłoń). Utrudnia jednak lewej ręce zastosowanie rolli (ruch jak bębnienie palcami w blat stołu), także przez to, że zazwyczaj jest lekki i trudno utrzymać go we właściwej pozycji w czasie gry. Co potrafi taki bęben pokazuje:

Burhan Öcal: Improvisation, live at Montreux Jazz Festival 2008

Drugie zdjęcie przedstawia popularniejszy od tureckiego model egipski, z którym wiąże się arabski (czy też orientalny) styl gry na darbuce. Bęben wykonany z metalu, masy perłowej lub ceramiki, syntetyczny naciąg. Zaokrąglone krawędzie w praktyce uniemożliwiają snapy [errata: no dobrze, niektórzy muzycy grają w ten sposób, chociaż jest to mało wygodne i rzadko stosowane], ale dobrze nadają się do wykonywania rolli. Są cięższe niż modele tureckie.

Kayed Selawy

Ostatni bęben to darbuka tradycyjna, ceramiczna z naciągiem z rybiej lub koziej skóry. Daje szerokie możliwości artykulacji różnych dźwięków. Za jej powrót do łask odpowiada turecki mistrz Mısırlı Ahmet (ważna postać, jeszcze będę o nim pisał):

mısırlı ahmet darbuka solo 

Warto jeszcze dodać, że darbuki występują w trzech rozmiarach: tabla (solowy), sombati, dohola (basowy).